Azərbaycanı Əbədi Dəyişən Gecə: Qara Yanvarın 35-ci ildönümünün Anımı
Bakı, Azərbaycan – Bu gün Azərbaycan tarixində həlledici və qaranlıq bir səhifə olan Qara Yanvar faciəsinin 35-ci ildönümü qeyd edilir. Ölkə daxilində və Azərbaycanın dünyanın dörd bir yanındakı səfirliklərində 1990-cı il yanvarın 20-də baş vermiş hadisələrin qurbanlarına ehtiram əlaməti olaraq bayraqlar endirilib. Bu gün ölkənin kollektiv yaddaşına həkk olunub.
O qara gecədə, Azərbaycanın paytaxtı Bakıya sovet qoşunları ölkənin artan müstəqillik çağırışlarını boğmaq üçün yeridildi. Bu zorakı təzyiq 147 mülki şəxsin ölümünə və təxminən 800 nəfərin yaralanmasına səbəb oldu, xalqımızın tarixinə və yaddaşına silinməz iz qoydu.
Faciənin Kökəni
Qara Yanvar faciəsinin kökləri 1980-ci illərin sonlarına, Sovet İttifaqının zəifləməsi fonunda Azərbaycanın müstəqillik hərəkatının sürət qazanmasına təsadüf edir. Suverenlik və ərazi bütövlüyü çağırışları respublika boyunca kütləvi etiraz aksiyalarında öz əksini tapırdı. Bu çağırışlar keçmiş Sovet hakimiyyətinin Azərbaycana və onun xalqına qarşı sistemli ayrı-seçkiliyi ilə daha da qızışdırılırdı.
Qondarma təxribatlar, məsələn, bədnam “Sumqayıt hadisələri”, Ermənistanın Azərbaycana qarşı əsassız ərazi iddialarının davam etdirilməsinə bəraət qazandırmaq məqsədilə təşkil olunmuşdu. Müasir Ermənistan ərazisindən azərbaycanlıların kütləvi deportasiyası ilə birləşən bu ədalətsizliklər Azərbaycan xalqını qətiyyətli milli azadlıq hərəkatına sövq etdi.
Zorakılıq Gecəsi
Müstəqilliyə dair artan bu çağırışlara cavab olaraq, Sovet rəhbərliyi hərəkatı susdurmaq üçün hərbi əməliyyata başladı. 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə təxminən 26.000 sovet qoşunu Bakıya nəzarəti bərpa etmək əmri ilə daxil oldu. Onların əməlləri silahsız mülki vətəndaşlara qarşı ayrı-seçkilik etmədən zorakılıqla müşayiət olundu. Tanklar və hərbi hissələr dinc nümayişçilərə atəş açdı, ictimai nəqliyyata hücum etdi, hətta xəstəxanalara və təcili yardım maşınlarına belə zərər vurdu. Helsinki İnsan Haqları Təşkilatı daxil olmaqla beynəlxalq müşahidəçilər qüvvə tətbiqindəki qeyri-mütənasibliyi sənədləşdirərək, müdafiəsiz əhaliyə qarşı törədilən vəhşiliyi qınadı.
Can itkisinə baxmayaraq, Qara Yanvar hadisələri Azərbaycan xalqını daha da birləşdirdi. Faciədən sonra xalqın müstəqillik qətiyyəti yalnız gücləndi. 1990-cı il yanvarın 21-də Ulu Öndər Heydər Əliyev sovet rəhbərliyini açıq şəkildə qınadı, xalqı ilə həmrəy olduğunu bildirdi və vəhşiliklərə görə cavabdehlik tələb etdi. Onun bu mövqeyi Azərbaycanın suverenlik uğrunda mübarizəsində və vahid milli kimliyin formalaşmasında dönüş nöqtəsi oldu.
Nəticələr və İrs
Azərbaycan 1991-ci ildə müstəqilliyini elan etdikdən sonra, Qara Yanvar hadisələri hərtərəfli araşdırıldı və rəsmi siyasi-hüquqi qiymət aldı. Faciənin törədiciləri heç vaxt ədalət qarşısına çıxarılmasa da, Azərbaycan qurbanların fədakarlıqlarının xatırlanmasını və əziz tutulmasını təmin edib. Bakıdakı Şəhidlər Xiyabanı, Xəzər dənizinə baxan müqəddəs bir məkan olaraq, o gecə həyatını itirənlərə əbədi ehtiram abidəsi kimi dayanır.
Hər il minlərlə azərbaycanlı bu məkanı ziyarət edərək ehtiramlarını bildirir, azadlıq və müstəqillik dəyərlərinə sadiqliklərini bir daha təsdiqləyirlər. Bu il Qara Yanvarın 35-ci ildönümü təkcə düşünmə anı deyil, həm də Azərbaycan xalqının müqavimətinin və birliyinin sübutudur. Faciə azadlığın bədəlinin kədərli bir xatırlatıcısı və xalqın suverenliyə və öz müqəddəratını təyin etməyə sarsılmaz sədaqətinin əbədi ilham mənbəyidir.
Azərbaycan bu təntənəli ildönümünü qeyd edərkən, 1990-cı il yanvarın 20-də həlak olanların fədakarlıqları xalqın müstəqilliyini qorumaq və milli kimliyini yaşatmaq əzmini istiqamətləndirməyə və gücləndirməyə davam edir.
